تحولات سوریه، کنشگری روسیه و‌ جنگ اوکراین

دکتر محمدصادق غلامی

در سال های اخیر اصلی ترین بازیگر تحولات سوریه ، روسیه بوده است. روس ها در کنار ایران نقش ویژه ای در نابودی داعش ایفا کردند و اگر نبود نیروی هوایی روسیه شاید نابودی داعش در آن ایام کار سختی بود. سیدالشهدای مقاومت رحمه الله علیه بخوبی به این موضوع واقف بود و با هنر دیپلماسی و تلفیق آن با میدان، روس ها را پای کار سوریه آورد. نطفه تحولات امروز سوریه در ایامی که نشست های دو جانبه و سه جانبه در سوچی و آستانه در جریان بوده و توافق ناشی از آن ، شکل گرفت. ضعف دستگاه دیپلماسی ما و دولت وقت نسبت به متن توافق در خصوص ادلب که با نگاه اغماض گونه می توان گفت ناشی از خوش بینی مفرط بود – اگر خیانت محسوب نکنیم- ، در این زمینه خیلی موثر بود‌. ( کاش فردی که مدعی است با یک توئیت از جنگ جلوگیری می کند الان بیاد درباره اتفاقات آن ایام که وزیر خارجه بود، پاسخگو باشد) بدنبال این توافق از سال ۹۷ تا ۴۰۳ ترکیه زیر ساخت هایی مانند بیمارستان و مدرسه و امکانات رفاهی در ادلب ایجاد کرد و در عین حال همانطور در تحلیل قبلی درباره کنشگری ترکیه اشاره شد ، نیروهای معارض و جریان های تروریستی را تقویت و ساماندهی نمود‌؛ لذا سرمایه ارزشمند و بالقوه ای برای ترک ها در سایه غفلت ج.ا‌.ا و روس ها در ادلب حال رشد و‌ نمو بود. از طرفی روس ها بدلیل جنگ اوکراین اولویت های خود را در خارج از سوریه و تقابل با اروپا و آمریکا (ناتو) تعریف کردند.از زمان شروع جنگ با اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ تا امروز، روند جنگ مسیر سینوسی را طی کرده و این در حالی است که توقع بود روسیه اولا از فرسایشی شدن جنگ جلوگیری و دوما خیلی سریع به اهداف خود دست یابد. اما فرسایشی شدن جنگ و‌حمایت ویژه کشورهای عضو ناتو بویژه آمریکا از اوکراین، کار را بر روس ها سخت نمود. از طرفی تحریم های همه جانبه آمریکا و اتحادیه اروپا ، روس ها را با چالش های بزرگی مواجه نمود. ترک مخاصمه بدون دلایل موجه توسط روس ها اقتدار آن ها را در نظام بین الملل با چالش مواجه می نمود. لذا آن ها برای رهایی از این بحران راهبردهایی را در دستور کار قرار دادند. یکی از این راهبردها استفاده از ظرفیت های منطقه غرب آسیا برای تعامل با آمریکا و دیگری هم توجه ویژه به توسعه پیمان ها و نهادهای منطقه ای و فرامنطقه ای مانند اتحادیه اقتصادی اوراسیا ، بریکس و شانگهای بود. برای راهبرد اول طبیعتا کنار امدن با دولت بایدن کار سختی بود. انتخابات سال جاری آمریکا و‌نتیجه آن، این امید را ایجاد کرد که روس ها بتوانند به اهداف خود برسند.ترامپ به دلایل مختلفی – گفته می شود سرویس امنیتی روس ها نقطه ضعف های بزرگی از ترامپ دارند که باعث شده ترامپ را در موضع برابر با پوتین قرار دهد – روابط حسنه ای با روسیه پوتین دارد. خود او هم در جریان انتخابات وعده داد جنگ اوکراین را خاتمه خواهد داد و از طرفی رویکرد ترامپ به ناتو به مانند سلف خود نیست. خاتمه جنگ در همین شرایط و پذیرش حاکمیت روسیه بر سرزمین های تصرف شده از اوکراین در ازای کوتاه امدن حمایت از بشار و سرنگونی دولت وی، بنظرم پیشنهاد فوق العاده ای است! چون هم جنگ با اوکراین با پیروزی برای روس ها به اتمام رسیده و هزینه های روسیه بشدت کاهش یافته و پوتین اقتدار خود را ثابت میکند ، هم برخی تحریم های ناشی از جنگ برداشته شده و از طرفی منافع سیاسی امنیتی و اقتصادی روسیه با همان کیفیت در سوریه نیز تامین خواهد شد. از طرفی شرایط تامین منافع آمریکایی ها در منطقه و تامین امنیت رژیم جعلی نیز راحت تر فراهم خواهد شد و وعده ترامپ در خصوص پایان جنگ اوکراین در کمترین زمان ممکن محقق و بر محبوبیت ترامپ در آمریکا می افزاید. آمریکایی ها درست یا غلط باور دارند بدون حمایت روسیه، ایران علیه رژیم جعلی خیلی نمی تواند توفیق چندانی داشته باشد، ضمن اینکه با این حوادث یک بازی برد- برد را رقم خواهند زد. به هر حال انگلیسی ها این استعمارگران پیر بی دلیل نمیگن که در نظام بین الملل دوست و دشمن دائمی نداریم بلکه منافع دائمی داریم.

انتهای پیام/